آیا ایمنی گله ای ادامه می یابد؟!
آیا ایمنی گله ای ادامه می یابد؟!
«مدیریت بسیار غلط، پرنقص در پاندمی کرونا که به دلیل عدم مشورت و توجه شما به توصیه ها و هشدارهای متخصصان و محققان نظام سلامت، موجب تلفات انسانی بسیار در ایران شده است و در عین حال مدعی درس «مدیریت بحران کرونا» دادن به سایر کشورها هستید.»این بند یکی از بندهایی است که ملک زاده معاون مستعفی تحقیقات و پژوهش وزارت بهداشت در نامه استعفای خود آورده است

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی وکیل ملت  –در کمتر از یک شبانه‌روز رضا ملک‌زاده معاون تحقیقات وزارت بهداشت و علی نوبخت‌حقیقی نایب‌رئیس و دبیر شورای مشورتی بیماری کرونا در واکنش به انتقادهای تند وزیر بهداشت درباره روند تحقیقات کرونایی در کشور، استعفا داده و به سرعت وزیر بهداشت با پذیرش این دو استعفا، طی حکمی سرپرست جدید معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت را منصوب کرد.

داستان از ظهر روز پنجشنبه بیست‌ونهم آبان شروع شد. وزیر بهداشت در سخنرانی‌اش در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، روند تحقیقات در کشور را به باد انتقاد گرفت: «کدام وزیر کم‌خرد با چنین یافته‌های شکسته‌ای می‌تواند بخش سلامت کشور را اداره کند؟» او روال تحقیقات در کشور را به‌معنی دورریختن منابع دانست: «هنوز تحقیقات ما در کشور مسئله‌محور و جامعه‌محور نیست.»

به‌طور واضح خطاب او به معاون تحقیقاتش یعنی ملک‌زاده بود که از ۷سال پیش در این سمت مشغول به‌کار بود. ملک‌زاده پیش‌تر در دولت سازندگی در سال‌های ۶۹ تا ۷۲ وزیر بهداشت بود و از مهر۹۲ در دولت یازدهم، با حکم حسن هاشمی متولی معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت شد. بعدها با حفظ سمت در دوره نمکی هم ابقا شد.

ملک زاده در متن استعفایش یکی از دلایل استعفایش را همین موضوع دانسته و اینگونه به وزیر پاسخ داد: « عدم درک درست شما از تحقیق و پژوهش و اهمیت آن و نیز نادیده گرفتن تمام فعالیتهای علمی و پژوهشی محققان علوم پزشکی طی ۷ سال گذشته که در سخت ترین شرایط تحریم و امکانات بودجه‌ای، به بالاترین سطح تولیدات کمی و رشد کیفی و استناد به مقالات نسبت به گذشته رسیده است و رتبه نخست منطقه و کشورهای اسلامی را دارد، عدم تشکیل شورای معاونین طی ۶ ماه گذشته و عدم اختصاص وقت از سوی شما برای بحث در امور آموزشی، پژوهشی و دانشجویی.»

وزیر بهداشت در همان سخنرانی حرف‌های دیگری هم زد: «۹۸درصد از تحقیقات در نظام سلامت، صرف انتشار مقالات در فلان مجلات می‌شود که به‌کار نمی‌آید. به‌شدت به روند تحقیقات نظام سلامت، انتقاد دارم. نامه بنده به دکتر ملک‌زاده در روزهای اول شیوع کرونا در کشور را مشاهده کنید که ۱۰ آیتم تعیین‌شده، اما یکی از آنها تاکنون جواب نداده است.»

این تنها انتقادات وزیر بهداشت به معاون تحقیقات نبود. پیش از او، موید علویان که قبلا معاون درمان وزارت بهداشت بود و حالا رئیس مرکز تحقیقات بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله است، انتقادهای جدی به تحقیقات و مقاله‌های پژوهشی داشت.

او در ماه‌های گذشته در مصاحبه‌هایی روند ارائه مقالات را نادرست توصیف کرده و گفته بود میزان مقاله‌های برگشتی به‌دلیل قلابی‌بودن بالاست؛ مقالاتی که نوشتن آنها بودجه‌های کشور را در تصرف گرفته است. هم او بود که پذیرش استعفای ملک‌زاده را یک اقدام و تغییر مثبت خواند.

او روز گذشته در نامه‌ای خطاب به وزیر بهداشت، ۶پرسش را مطرح کرد که ملک‌زاده باید به آنها پاسخ دهد: «یک: بحث شفاف‌نبودن بودجه‌های تحقیقاتی نیماد و توزیع ناعادلانه بودجه‌های پژوهشی در کشور، دو: بحث تصدی همزمان ۲شغل از سوی برخی مسئولان و تضاد منافع و تاسیس شرکت‌های دارویی و رانت در فروش داروی مایحتاج مردم، سوم: اعلام ایمنی گله‌ای به‌عنوان یک سیاست اشتباه در کنترل کرونا که منجر به مرگ بسیاری از ایرانیان تا امروز شده است. چهارم: مشخص‌نبودن جهت‌گیری تحقیقات کرونا و پیگیری‌نکردن اولویت‌های مهم، پنجم: توجه‌نکردن به اخلاق در پژوهش‌های صورت‌گرفته و ششم: ایجاد شرایط نامتعارف و بسیار پیچیده برای ارزشیابی اعضای هیأت علمی و دانشجویان کشور و توجه به کمیت علم به جای تحقیقات کاربردی.»

نامه استعفای رضا ملک‌زاده، معاون وزارت بهداشت عصر روز جمعه رسانه‌ای شد.

او صحبت‌های وزیر بهداشت درباره تولید واکسن ایرانی کرونا را غیرعلمی و شتاب‌زده توصیف کرد. معاون مستعفی وزارت بهداشت گلایه دیگری هم از نمکی داشت و آن هم نادیده‌گرفتن تمام فعالیت‌های علمی و پژوهشی در مدت ۷سال گذشته است که در سخت‌ترین شرایط تحریم و امکانات بودجه‌ای، بالاترین سطح تولیدات را داشته است.

نمکی اما در نامه مفصلی، هم پاسخ انتقادها را داد و هم انتظارات از سرپرست جدید را مشخص کرد. نمکی نامه را اینگونه شروع کرد: «سال گذشته از معاونت تحقیقات وزارت بهداشت خواستم تا با استفاده از ظرفیت بی‌بدیل دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور به جنبه‌های مختلف بیماری بپردازند، اما متأسفانه تا این لحظه به هیچ‌کدام از این موارد نپرداختند و هرگز مکتوب قابل استنادی که بتوان به‌عنوان چراغ راه آینده مدیریت بیماری به‌کار گرفت، ارائه نکردند.»

او در ادامه نوشت که برخی از موارد غیرعالمانه مثل مبتلانشدن مجدد، گرفتاری ۳۰میلیون نفر و ترویج اندیشه ایمنی جمعی از تراوشات این مجموعه بوده که کار را در مدیریت بیماری سخت‌تر کرد. اشاره وزیر بهداشت به صحبت‌های ملک‌زاده در ۲۴اسفند است که اعلام کرده بود وقتی ۵۵ تا ۷۰درصد مردم مبتلا به ویروس شوند، از بیماری رها می‌شویم.

وزیر بهداشت همچنین از سرپرست جدید خواست تا تمرکز بر شرکت‌های دانش‌بنیان و استفاده از ظرفیت آنها را سرعت ببخشد.

رضا ملک‌زاده، معاون سابق تحقیقات این وزارتخانه، در کارنامه‌اش، ۷سال فعالیت در این معاونت و تصدی‌گری وزارت بهداشت در دوره سازندگی را داشته است.  برخی از کارشناسان معتقدند که سیاست کاهش جمعیت ایران و ورود ایران به سن پیری نتیجه سیاست های غلط ملک زاده در دوران وزارت وی بوده است.

دفاع همه جانبه و شبانه روزی ملک زاده از سیاستهای تجویزی سازمان جهانی بهداشت در کاهش جمعیت ایران و اختصاص بودجه کلان برای پیگیری و اجرای سیاستهای تحدید نسل در اواخر دهه۶۰، بحران جمعیتی امروز کشورمان را رقم زده تا ایران برای سالهای آتی با یکی از جدیترین و بزرگترین بحرانهای خود در یک صد سال اخیر دست و پنجه نرم کند!

اکنون اما خبرهایی از کمیسیون اصل۹۰ مجلس شورای اسلامی به گوش می‌رسد که پیگیر شکایت‌ها از ملک‌زاده هستند. این خبر را رئیس کمیسیون اصل۹۰ مجلس در توییتی اعلام کرد و نوشت: «کمیسیون اصل۹۰ تعدادی شکایت از شخص ملک‌زاده، معاون پژوهشی مستعفی وزارت بهداشت در ماه‌های گذشته دریافت کرده است. طبق قوانین کمیسیون اصل۹۰ با استعفای افراد، پیگیری شکایات متوقف نمی‌شود و فرد باید پاسخگوی عملکرد خود باشد.»

وزیر بهداشت نگذاشت این انتقادات بدون پاسخ بماند. او در کمتر از یک روز از استعفای معاونش، در حکمی فرید نجفی را به‌عنوان سرپرست معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت منصوب کرد.

 

اما دلیل این اختلافات از کجا و چگونه آغاز شد؟

۲۰آبان بود که وزیر بهداشت خبر ساخت داروی رمدسیویر را داد و گفت که به‌زودی خبرهای خوبی از تولید واکسن کرونا اعلام می‌شود. او قبل از این در اسفندماه در نامه‌ای خطاب به مقام معظم رهبری اعلام کرده بود که با کنترل ویروس، دنیا را شگفت‌زده می‌کنیم و فروردین گفت که تا پایان اردیبهشت ویروس را مهار می‌کنیم. ملک‌زاده اما موافق این اخبار نبود.

او یک‌بار اعلام کرد که زیرساخت‌های تولید واکسن در کشور وجود ندارد و بار دیگر هم به استناد بررسی‌های سازمان بهداشت جهانی گفت که داروی رمدسیویر به‌همراه ۳داروی دیگر که در ایران هم مورد استفاده قرار می‌گیرد، در درمان کرونا بی‌تأثیر است.

در این میان اما برخی گمانه‌زنی‌ها حکایت از شروع اختلافات میان وزیر و معاونش بر سر انتشار گزارشی است که به‌طور مستقیم از سوی معاونت تحقیقات به ریاست‌جمهوری داده شده بود؛ گزارشی که مبنای صحبت‌های رئیس‌جمهوری درباره ابتلای ۲۵میلیون ایرانی به ویروس کرونا شد.

۲۸تیر، معاون ارتباطات دفتر رئیس‌جمهوری در توییتی نوشت که آن آمار به برآورد معاونت تحقیقات وزارت بهداشت استناد کرده بود. روحانی با استناد به همین گزارش، اعلام کرده بود که ۳۰ تا ۳۵میلیون دیگر هم طی‌ ماه‌های دیگر به این ویروس مبتلا می‌شوند.

اکنون باید منتظر ماند و دید که نتیجه فعالیت های معاونت تحقیقات وزارت بهداشت که ایمنی گله ای یا همان ایمنی جمعی را در نظر گرفته است، آیا ادامه خواهد داشت یا اینکه این وزارت خانه با در اختیار گرفتن استراتژی جدید به دنبال کاهش آمار مرگ و میر و کنترل این بیماری در کشور خواهد بود.

 

  • نویسنده : ایمان محمدی